الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
102
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
آتش بيفروزيد و او را در جهنمى سوزان بيفكنيد « ! ( * ( قالُوا ابْنُوا لَه بُنْياناً فَأَلْقُوه فِي الْجَحِيمِ ) * ) . از اين تعبير استفاده مىشود كه قبلا دستور داده شد چهار ديوارى بزرگى ساختند ، سپس در درون آن آتش افروختند ، شايد به اين منظور كه هم آتش را از پراكنده شدن و خطرات احتمالى مهار كنند ، و هم دوزخى را كه ابراهيم ، بتپرستان را با آن تهديد مىكرد عملا به وجود آورند ! درست است كه براى سوزاندن انسانى همچون ابراهيم يك بار كوچك هيزم كافى بود ، ولى براى اينكه سوز دل خود را از شكستن بتها فرو بنشانند ، و به اصطلاح انتقام خويش را به حد اعلى بگيرند ، و در ضمن شكوه و عظمتى به بتها بخشند كه آبروى بر باد رفته آنها شايد برگردد ، و نيز زهر چشمى از همه مخالفان خود بگيرند كه اين حادثه ديگر در تاريخ بابل تكرار نگردد ، اين درياى آتش را به وجود آوردند ( توجه داشته باشيد « جحيم » در لغت به معنى آتشهايى است كه روى هم متراكم شده است ) . بعضى « بنيان » را در اينجا به « منجنيق » تفسير كردهاند كه وسيله پرتاب اشياء سنگين از فاصلههاى دور بود ، ولى غالب مفسران همان تفسير اول را برگزيدهاند كه « بنيان » همان ساختمان و چهار ديوارى بزرگ است . در اينجا قرآن به ريزه كاريها و جزئيات اين مساله كه در سوره انبياء آمده است اشاره نمىكند ، تنها در يك جمعبندى فشرده و جالب پايان اين ماجرا را چنين بيان مىكند : « آنها براى نابودى ابراهيم نقشه دقيقى طرح كرده بودند ، ولى ما آنها را پست و مغلوب ساختيم » ( * ( فَأَرادُوا بِه كَيْداً فَجَعَلْناهُمُ الأَسْفَلِينَ ) * ) . « كيد » در اصل به معنى هر گونه « چاره انديشى » است ، خواه در طريق صحيح باشد يا غلط ، هر چند غالبا در موارد مذموم استعمال مىشود ، و با توجه